इरान युद्धमा अमेरिकाको खर्च ५७ खर्ब ७१ अर्ब रुपैयाँभन्दा धेरै

इरानसँग चलिरहेको युद्धमा अमेरिकाले अहिलेसम्म गरेको खर्च नेपालको झन्डै ३ वटा आर्थिक वर्षको बजेट बराबर पुगेको छ ।

अमेरिकी प्रशासनका अनुसार इरान युद्धमा ३७ अर्ब ५० करोड अमेरिकी डलर खर्च भइसकेको छ । याे भनेको नेपाली रुपैयाँ ५७ खर्ब ७१ अर्बभन्दा धेरै हो । नेपालमा अहिलेसम्मकै ठूलो बजेट चालू आर्थिक वर्षमा २१ खर्ब २४ अर्ब रुपैयाँकाे आएकाे छ ।

अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले इरानविरुद्धको अभियानलाई निरन्तरता दिन थप ६७ अर्ब डलर बजेट मागेको छ । यो भनेको १०३ खर्ब रुपैयाँ अर्थात् नेपालको ५ वटा आर्थिक वर्षको बजेटभन्दा पनि धेरै हो ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गएको महिना कंग्रेससँग झन्डै ९० अर्ब डलरको थप बजेट माग गर्नुभएकामा धेरैजसो रकम इरानसँगको द्वन्द्वसँग सम्बन्धित छ ।

गएको फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण शुरू गरेका थिए । यो युद्ध निकै महँगो बन्दै गएको छ । 

यसैबीच अमेरिकी सेनाले लगातार ११औँ रात इरानमाथि आक्रमण गरेको छ । इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार आणविक ऊर्जा केन्द्र रहेको बुसेहरसहित विभिन्न क्षेत्रमा आक्रमण भएको छ भने तेहरानको पश्चिम, पूर्व र उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा हवाई सुरक्षा प्रणाली सक्रिय भएको आवाज सुनिएको थियो ।

हर्मुज जलमार्गमा शुरू भएको द्वन्द्व विस्तार हुँदै मध्यपूर्वका अन्य रणनीतिक समुद्री मार्गसम्म पुगेको छ । यसले विश्वव्यापी तेल आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा थप अनिश्चितता सिर्जना गरेको छ ।

ट्रम्पले अर्को सम्भावित अमेरिकी आक्रमण नतान्ज नजिक रहेको ‘पिक्याक्स माउन्टेन’ नामक भूमिगत आणविक परिसर हुन सक्ने सङ्केत गर्नुभएको छ । पश्चिमी गुप्तचर निकायहरूले याे क्षेत्रमा इरानले अघोषित युरेनियम संवर्धन केन्द्र निर्माण गरिरहेको आशङ्का व्यक्त गर्दै आएका छन् ।

इरानले पनि अमेरिकी आक्रमणकाे बदलामा मध्यपूर्वमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई निशाना बनाइरहेकाे छ ।

कुवेतले इरानबाट आएको भनिएको ड्रोन आक्रमणलाई आफ्नो हवाई सुरक्षा प्रणालीले निष्क्रिय पारेको जनाएको छ । बहराइनले पनि इरानी आक्रमणहरू रोकिएको दाबी गरेको छ भने कुवेत र जोर्डनले ड्रोन तथा मिसाइल आक्रमण विफल बनाएको बताएका छन् । इरानी सेनाले कुवेत र बहराइनमा रहेका अमेरिकी हवाई सुरक्षा प्रणाली, राडार तथा प्रशासनिक संरचनालाई निशाना बनाएको जनाएको छ ।

इरान समर्थित यमनका हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरेबियाका बन्दरगाह अवरुद्ध गर्ने चेतावनी दिएपछि तनाव थप बढेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले यस्तो प्रयास भए त्यसको कडा जवाफ दिइने चेतावनी दिनुभएको छ । साउदी अरेबियाले पनि हुथीहरूको धम्कीको कडा निन्दा गरेको छ ।

समुद्री सुरक्षा कम्पनी भ्यानगार्ड टेकका अनुसार साउदी अरेबियाको यानबु बन्दरगाहबाट कच्चा तेल बोकेर निस्किएका २ वटा ट्याङ्करले लाल सागरमा मार्ग परिवर्तन गरेका छन् । विश्लेषकहरूका अनुसार हुथीहरूले साउदी तेल निर्यात मार्गमा अवरोध पुर्‍याउन सफल भए विश्व ऊर्जा बजारमा गम्भीर असर पर्न सक्छ ।

मध्यपूर्वमा युद्ध चर्किए पनि कूटनीतिक सम्पर्क भने पूर्णरूपमा रोकिएको छैन । इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाकाईले मध्यस्थकर्तामार्फत अमेरिकासँग संवाद चलिरहेकाे जानकारी दिनुभएको छ । यसैक्रममा पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शाहबाज शरिफले इरानका गृहमन्त्री एस्कन्दर मोमेनीसँग भेट गर्दै सबै पक्षलाई संयम अपनाउन र मध्यपूर्वलाई थप अस्थिर बनाउने गतिविधिबाट टाढा रहन आग्रह गर्नुभएको खबरमा उल्लेख छ ।