आज विश्व अंगदान दिवस, कानुनी व्यवस्था भए पनि अंगदान गर्नेहरु कम

काठमाण्डौ – आज विश्व अंगदान दिवस । मृत्युपछि आफ्नो अंग दान गरेर अर्को व्यक्तिलाई नयाँ जीवन दिने मानवीय भावनाबारे जनचेतना जगाउने उद्देश्यले हरेक वर्ष अगस्ट १३ मा यो दिवस मनाइन्छ ।

दिवसको अवसरमा भक्तपुरमा रहेको शहीद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्र लगायत स्वास्थ्य संस्थाहरूले अंगदानसम्बन्धी जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दैछन् । नेपालमा अंग प्रत्यारोपणको कानुनी र प्राविधिक आधार विस्तार भए पनि आवश्यकताअनुसार अंग उपलब्ध हुन सकेको छैन ।

विशेषगरी मस्तिष्क मृत्यु भएका व्यक्तिबाट अंगदान गर्ने अभ्यास अझै कम छ । परिवारमा रहेको सामाजिक तथा धार्मिक भ्रम, अंगदानबारे पर्याप्त जानकारीको अभाव र अस्पतालबीचको कमजोर समन्वय यसका प्रमुख चुनौती मानिन्छन् । नेपालमा हरेक वर्ष हजारौँ मानिस मिर्गौला तथा अन्य महत्वपूर्ण अंगणको समस्याबाट प्रभावित हुने गरेका छन् ।

तर प्रत्यारोपणका लागि आवश्यक अंगणको अभावका कारण धेरै बिरामी उपचारको प्रतीक्षामा छन् । अहिले पनि नेपालमा हुने अधिकांश मिर्गौला प्रत्यारोपण जीवित नजिकका आफन्तबाट प्राप्त अंगमा निर्भर छ । यद्यपि आँखाको नानी दानमा भने नेपालले उल्लेख्य सफलता हासिल गरेको छ । नेपाल आँखा बैंकमार्फत हजारौँ आँखाका नानी संकलन तथा प्रत्यारोपण भइसकेका छन्, जसबाट दृष्टिविहीन व्यक्तिले नयाँ ज्योति पाएका छन् ।

सरकारले मृत्युपछि अंगदान गर्ने परिवारलाई दुई लाख रुपैयाँ आर्थिक सहयोग तथा अंगदान प्रक्रियामा सहयोग गर्ने अस्पताललाई ७५ हजार रुपैयाँ अनुदान दिने व्यवस्था गरेको छ । विज्ञहरूका अनुसार नेपालमा अंगदानको संस्कृति विकास गर्न मस्तिष्क मृत्युपछिको अंगदानलाई राष्ट्रिय अभियानका रूपमा अघि बढाउन आवश्यक छ ।