मनसुनको पहिलो आधा समयमा सरदर आसपासमै वर्षा, अब ‘एल निनो’ काे चिन्ता

काठमाण्डाै – नेपालमा यो वर्षको मनसुन आधा अवधि पूरा भइसक्दा देशभर सरदरको आसपास नै वर्षा भएको छ ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार जुन १ देखि अगस्ट १२ सम्म देशभर औसत ७५४ मिलिमिटर वर्षा भएको छ, याे यस अवधिमा हुने सरदर वर्षाको झन्डै ८० प्रतिशत हो ।

मनसुन शुरू हुनुअघि अर्थात् प्रि–मनसुनमा पहाडी भूभागमा राम्रो वर्षा भएकाले पनि मुख्य बाली धान रोपाइँमा सकारात्मक असर परेको छ ।

कृषि विभागका अनुसार साउनको अन्तिम हप्तासम्म आइपुग्दा कुल धानखेती हुने क्षेत्रफलको ९६ प्रतिशत अर्थात् १३ लाख १६ हजार हेक्टरभन्दा धेरै भूभागमा रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ । यो गएको वर्षको यही अवधिको तुलनामा झन्डै ५ प्रतिशतले बढी हो ।

सुदूरपश्चिममा शतप्रतिशत रोपाइँ सकिएको छ भने मधेश र कोशी प्रदेशमा पनि रोपाइँको अवस्था राम्रो देखिएको छ । तर मनसुनको बाँकी अवधिमा भने कृषि तथा मौसमी जोखिम बढ्ने चिन्ता उत्पन्न भएको छ ।

विश्व मौसम सङ्गठन (डब्ल्यूएमओ) ले केही दिनअघि एक प्रक्षेपण गरी अगस्टदेखि अक्टोबरसम्म ‘एल निनो’ मौसम प्रणाली अझ बलियो बन्ने चेतावनी दिएको छ ।

‘एल निनो’ सशक्त हुँदा भारतीय उपमहाद्वीपसहित नेपालमा तापक्रम औसतभन्दा बढ्ने र सुक्खापन वा कम वर्षा हुने सम्भावना रहन्छ ।

मौसमविद्का अनुसार अहिलेसम्म मनसुनी वर्षा सन्तोषजनक रहे पनि ‘एल निनो’ थप सक्रिय हुँदा तराई–मधेशका क्षेत्रमा वर्षा घट्न सक्ने जोखिम छ ।

स्थानीय मौसमी प्रणाली र पश्चिमी वायुको प्रभावका कारण पहाडी भेगमा वर्षा भइरहेको र आउँदा दिनमा मनसुनी गतिविधि फेरि सक्रिय हुने मौसम पूर्वानुमान छ ।

‘एल निनो’ समुद्रको पानी सामान्यभन्दा बढी तातेको अवस्था हो । प्रशान्त महासागरको सतहमाथिको तापक्रममा ०.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी तापक्रम वृद्धि कायम रहेको अवस्थामा त्यसको विश्वव्यापी असर पर्छ । यो असरले वायुको नियमित प्रणालीलाई खलबल्याउँदा पैदा हुने अवस्था नै ‘एल निनो’ प्रभाव हो । यो घटना सामान्यतया २ देखि ७ वर्षको अन्तरालमा देखा पर्छ र झन्डै ९ देखि १२ महिनासम्म सक्रिय रहन्छ ।