जलवायु प्रणाली एल निनोको प्रभाव चुनौतीपूर्ण बन्ने प्रक्षेपण

जलवायु प्रणाली एल निनोको प्रभाव यसवर्ष झनै चुनौतीपूर्ण बन्ने देखिएको छ । विशेषगरी ल्याटिन अमेरिका अहिलेसम्मकै शक्तिशाली एल निनोमध्ये एकको सामना गर्दैछ ।

वैज्ञानिकहरुका अनुसार अबको एक महिनापछि अर्थात सेप्टेम्बरदेखि एल निनो अझ तीव्र बन्न सक्ने र यो सन् २०१५–१६ मा देखिएको शक्तिशाली एल निनो भन्दा पनि चुनौतीपूर्ण हुने देखिएको छ ।

अमेरिकी वैज्ञानिकहरुले गरेको पछिल्लो प्रक्षेपणअनुसार सुपर एल निनो केवल मौसममा आउने परिवर्तन मात्र नभई यसले कृषि उत्पादन, ऊर्जा आपूर्ति, जलस्रोत, माछापालन, यातायात, बन्दरगाह र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारसम्म प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्नेछ । यसले गर्दा दक्षिण अमेरिकाको अर्जेन्टिना, पाराग्वे, उरुग्वे र दक्षिणी ब्राजिलमा सामान्यभन्दा बढी वर्षा हुने सम्भावना रहेको रोयटर्सले जनाएको छ ।

पर्याप्त वर्षाले माटोमा चिस्यान बढाउँदा भटमास, मकै र गहुँजस्ता प्रमुख बालीको उत्पादन बढ्न सक्छ । तर वर्षा अत्यधिक भयो भने यही अवस्था संकटमा परिणत हुन सक्छ । बाढी, खेतमा अत्यधिक चिस्यान, बालीमा ढुसीजन्य रोग, मलका पोषक तत्व बग्ने समस्या र कृषि सडक अवरुद्ध हुँदा किसानले उत्पादन तथा बजारसम्मको पहुँचमा कठिनाइ भोग्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ ।

विश्वको प्रमुख सोयाबिन निर्यातक ब्राजिलमा एल निनोको प्रभाव अझ बढी देखिने अनुमान छ । उत्तरी ब्राजिल र अमेजन क्षेत्रमा खडेरी बढेमा नदीको पानीको सतह घट्न सक्ने र अमेजनका नदीहरू कृषि उत्पादन बजार र बन्दरगाहसम्म यसको प्रभाव देखिन सक्ने अनुमान छ  ।

 नदीमा पानी घटेपछि ठूला जहाज सञ्चालनमा समस्या आउन सक्छ । यसले ढुवानी क्षमता घटाउने, लागत बढाउने र अन्ततः विश्व बजारमा कृषि वस्तुको आपूर्तिमा दबाब सिर्जना गर्ने जोखिम बढाउँछ । यसले विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलामै थप दबाब सिर्जना गर्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ ।

एल निनो अपेक्षाभन्दा शक्तिशाली बन्यो भने, यसको असर मौसमको समाचारमा मात्र सीमित रहने छैन; यसले विश्वको खाद्य आपूर्ति, ऊर्जा बजार, ढुवानी लागत र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारसम्म प्रभाव पार्न सक्छ । त्यसैले यसवर्षको एल निनोलाई केवल एउटा मौसमी घटना नभई विश्वव्यापी आर्थिक जोखिमको संकेतका रूपमा समेत हेरिन थालेको छ ।

एल निनो एक जलवायु प्रणाली हो, जसमा मध्य तथा पूर्वी प्रशान्त महासागरको तापक्रम सामान्य भन्दा धेरै हुन्छ । जब एल निनो अत्यधिक बलियो हुन्छ अर्थात् मध्य तथा पूर्वी प्रशान्त महासागरको तापक्रम औसतभन्दा दुई डिग्री वा त्योभन्दा बढी हुन्छ, त्यसलाई ‘सुपर एल निनो’ भनिन्छ ।