ठूलो वर्षाको सम्भावना छ, तर पानी पार्ने प्रणालीको मार्ग र गति स्पष्ट भइसकेको छैन

बङ्गालको खाडीमा तीव्र गतिमा विकसित भइरहेको न्यून चापीय प्रणालीले नेपालमा पनि ठूलो प्रभाव पर्ने देखिन्छ । अहिले मनसुनको उत्तरार्धको समय पनि हो । सेप्टेम्बर–अक्टोबरतिर बङ्गालको खाडीमा यस्ता प्रणाली विकसित हुनु सामान्य भए पनि यस पटकको प्रणाली तुलनात्मक रूपमा ठूलो भएकाले प्रभाव धेरै पर्न सक्ने देखिन्छ ।

चक्रवात कुन दिशातर्फ अघि बढ्छ र त्यसको गति कस्तो हुन्छ भन्ने आधारमा नेपालमा पर्ने वर्षाको मात्रा र क्षेत्र निर्धारण हुन्छ । प्रणाली पश्चिम–उत्तर दिशातर्फ अघि बढ्दै गएमा नेपालमा यसको प्रभाव बढ्न सक्छ । नेपाल चक्रवातको केन्द्रमै नपरे पनि त्यसको बाहिरी भागको प्रभावका कारण ठूलो वर्षा हुन सक्ने देखिन्छ । यो प्रणाली मनसुनी गतिविधिकै नियमित प्रक्रियाअन्तर्गत पर्ने भए पनि यस पटक तुलनात्मक रूपमा ठूलो घटना भएकाले धेरै प्रभाव पार्न सक्छ ।

विभिन्न मौसम पूर्वानुमान मोडलले प्रणालीको प्रभाव पर्ने क्षेत्रबारे फरक–फरक परिदृश्य देखाइरहेका छन् । कुनै मोडलले पूर्वी नेपालमा धेरै वर्षा हुने देखाएको छ भने कुनैले मध्य वा पश्चिम नेपालमा धेरै प्रभाव पर्ने सङ्केत गरेको छ । तर समग्र पूर्वानुमान हेर्दा प्रणालीको प्रभाव नेपालको दक्षिणी भूभागतर्फ धेरै केन्द्रित हुने देखिएको छ । विशेषगरी तराई, चुरे तथा महाभारत आसपासका क्षेत्रमा धेरै वर्षा हुन सक्ने सम्भावना छ । लुम्बिनी क्षेत्रसहित तराईका केही भागमा प्रणाली जुन दिशाबाट आए पनि उल्लेख्य वर्षा हुन सक्ने सम्भावना छ । नेपालमा कति वर्षा हुन्छ भन्ने निर्धारणमा प्रणालीको गति पनि महत्त्वपूर्ण हुने देखिन्छ । यो प्रणाली बिस्तारै अघि बढेमा धेरै दिनसम्म लगातार वर्षा हुन सक्छ । तर तीव्र गतिमा अघि बढेमा छोटो समयमा धेरै पानी पर्ने सम्भावना हुन्छ । छोटो समयमा अत्यधिक वर्षा हुँदा बाढी, डुबान र पहिरोजस्ता विपद्को जोखिम धेरै हुन सक्छ ।

अहिले प्रणालीको मार्ग र गति पूर्णरूपमा स्पष्ट भइसकेको छैन । आउँदाे एक–दुई दिनमा यसको अवस्था अझ स्पष्ट हुँदै जाने र बिहीवारसम्ममा नेपालमा पर्ने सम्भावित प्रभावबारे थप यकिन गर्न सकिएला । नेपालमा यसअघि नै ठूलो बाढी र पहिरोबाट प्रभावित क्षेत्रहरूमा नयाँ वर्षाले थप जोखिम निम्त्याउन सक्ने भएकाले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने त छ नै । विशेषगरी बाढी, डुबान र पहिरोको जोखिम भएका क्षेत्रमा अनावश्यक आवतजावत नगर्न तथा यात्राका क्रममा सावधानी अपनाउन आवश्यक छ ।

यसअघि भल, बाढी र पहिरोको जोखिम देखिएका क्षेत्रमा थप वर्षाले जोखिम बढाउन सक्ने भएकाले त्यस्ता ठाउँबाट टाढा जानुपर्छ । प्रणालीको प्रभावका कारण तराई क्षेत्रमा डुबानको जोखिम पनि बढ्न सक्ने देखिन्छ । दुई–तीन दिनको अवधिमा ५ सयदेखि ७ सय मिलिमिटरसम्म वर्षा हुने सम्भावनालाई समेत ध्यान दिनुपर्ने अवस्था छ । यति ठूलो मात्रामा छोटो अवधिमा वर्षा भएमा तराईका होचा तथा डुबानको जोखिम भएका क्षेत्रमा ठूलो पानी जम्ने र जनजीवन प्रभावित हुन सक्ने देखिन्छ ।  धान भित्र्याउने समय नजिकिँदै गए पनि अहिले नै हतार गरेर बाली भित्र्याउनुपर्ने अवस्था छैन । तर कतिपय क्षेत्रमा धान पाकिसकेको भए मौसमको अवस्था हेरेर मात्र बाली भित्र्याउने वा अन्य व्यवस्थापन गर्न आवश्यक छ ।

समग्रमा प्रणालीको वास्तविक मार्ग, गति र प्रभाव आउँदा केही दिनमा अझ स्पष्ट हुने भएकाले मौसम पूर्वानुमान तथा चेतावनीलाई नियमित रूपमा हेर्न र त्यहीअनुसार यात्रा, कृषि तथा अन्य गतिविधिको योजना बनाउनु आवश्यक छ ।

(जल तथा माैसम विश्लेषक दाहालसँगकाे कुराकानीमा आधारित)